Tuesday, September 27, 2022
Home Science - Tech ઈન્ટરનેટ ઓફ્ થિંગ્સ ટેક્નોલોજીના પ્રકારો અને પડકારો

ઈન્ટરનેટ ઓફ્ થિંગ્સ ટેક્નોલોજીના પ્રકારો અને પડકારો

2021ના વર્ષની તુલનાએ 2022માં ઈન્ટરનેટ ઓફ્ થિંગ્સ કનેક્ટેડ એક્ટિવ ડિવાઈસીસની સંખ્યામાં 18% નો વધારો થવા પામ્યો હતો. ઓગસ્ટ 2022ના અંત સુધીમાં સમગ્ર દુનિયામાં 18.4 અબજ ડિવાઇસ ઈન્ટરનેટ ઓફ્ થિંગ્સ કનેક્ટેડ નોંધાયા હતા અને સાથે એવી આશા પણ સેવાઈ રહી છે કે 2022ના અંત સુધીમાં 29 અબજ જેટલા એક્ટિવ ‘આઈ ઓ ટી’ ડિવાઇસ કાર્યરત હશે. કોરોના મહામારીને કારણે જ્યારે સમગ્ર દુનિયામાં તમામ ક્ષેત્રે નેગેટિવ અસરો જોવા મળી હતી. જ્યારે ઈન્ટરનેટ ઓફ્ થિંગ્સ ક્ષેત્રે અસાધારણ ક્રાંતિ અને હરણફળ જોવા મળી હતી, વધુમાં દુનિયાના 54% ઉત્પાદકો પોતાના ઉત્પાદનમાં આઈ ઓ ટી ટેક્નોલોજીને લાગુ પાડી ચૂક્યા છે અને બાકીના ઉત્પાદકો પણ નજીકના ભવિષ્યમાં આ ક્ષેત્રે ઝંપલાવે તેવી પ્રબળ આશા સેવાઈ રહી છે. તો આજના સમયમાં અને આવનારા ભવિષ્યમાં આઈ ઓ ટી ટેક્નોલોજી તમામ ક્ષેત્રે લાગુ પડશે તે વાસ્તવિકતા છે પરંતુ તેમાં મુખ્ય ચાર પડકાર પણ રહેલા છે. તો આજની કૉલમ થકી આપણે ઈન્ટરનેટ ઓફ્ થિંગ્સ, આઈ ઓ ટી નેટવર્ક, નેટવર્કના પ્રકારો અને તેના ચાર પડકાર વિશે જાણીશું.

- Advertisement -

ઇન્ટરનેટ ઓફ્ થિંગ્સ એટલે શું?

આઈ ઓ ટીનું પૂરું નામ ઇન્ટરનેટ ઓફ્ થિંગ્સ છે. તેનું મુખ્ય કાર્ય ઇન્ટરનેટનો ઉપયોગ કરીને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઈલેક્ટ્રિકલ ઉપકરણોનો યોગ્ય રીતે ઉપયોગ કરવાનો અને તેમનું નિયંત્રણ કરવાનું છે. સાથે જ આઈ ઓ ટી ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ અત્યારના સમયમાં સેન્સર, સોફ્ટવેર અને ટેક્નોલોજીની મદદથી એક ઉપકરણથી બીજા ઉપકરણમાં સલામત રીતે ડેટા ટ્રાન્સફ્ર કરવા માટે પણ કરવામાં આવે છે. વધુમાં આઈ ઓ ટીની મુખ્ય મર્યાદા એ છે કે જેમાં ડેટા કનેક્ટ અને એક્સચેન્જ માત્ર નેટવર્કની મદદથી જ થાય છે. ટૂંકમાં, આઈ ઓ ટી એટલે ઈન્ટરનેટ સાથે જોડાયેલા એવા તમામ ઓબ્જેક્ટસ કે જેનો આપણે આપણા રોજિંદા જીવનમાં ઉપયોગ કરીએ છીએ, જેમ કે, મોબાઈલ ફેન, સ્માર્ટ ઘડિયાળ, પંખો, એરકન્ડિશન, ટેલિવિઝન, કાર વગેરે. પરિણામે આ બધી જ અલગ અલગ ડિવાઇસના ઈન્ટરનેટ આધારિત જોડાણની મદદથી ઈન્ટરનેટ ઓફ્ થિંગ્સ પ્રકારનું નેટવર્ક ઊભું થાય છે .

ઈન્ટરનેટ ઓફ્ થિંગ્સ નેટવર્ક એટલે શું?

ઈન્ટરનેટ ઓફ્ થિંગ્સ નેટવર્ક એટલે એકબીજા સાથે જોડાયેલા ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઈલેક્ટ્રિકલ ઉપકરણોનો એક ચોક્કસ પ્રકારનો જોડાણસમૂહ છે, જે કોઈ પણ પ્રકારની સીધી માનવ સંડોવણી વિના અન્ય ઉપકરણો સાથે ટેક્નિકલ પ્રકારની વાતચીત એટલે કોમ્યુનિકેશન કરે છે. ઈન્ટરનેટ ઓફ્ થિંગ્સ નેટવર્કમાં ઘણાં નેટવર્કનો સમાવેશ થાય છે. જેમ કે, 4જી, એલટીઈ અને 5જી વગેરે, જે આઈઓટી ઉપકરણોને સરળતાથી એકબીજા સાથે જોડવામાં સપોર્ટ કરે છે.

- Advertisement -

ઈન્ટરનેટ ઓફ્ થિંગ્સ નેટવર્કના કુલ ચાર પ્રકાર છે

1. શોર્ટ રેન્જ વાયરલેસ નેટવર્ક્સ 2. 2જી, 3જી, 4જી અને 5જી નેટવર્ક્સ

3. લૉ પાવર, વાઈડ એરિયા નેટવર્ક્સ 4. સિગફેક્સ અને લોરા વાઈડ એરિયા નેટવર્ક્સ

1) શોર્ટ રેન્જ વાયરલેસ નેટવર્ક્સ :

શોર્ટ રેન્જ વાયરલેસ નેટવર્ક્સને ટૂંકા અંતરના વાયરલેસ નેટવર્ક્સના નામથી પણ ઓળખવામાં આવે છે,આ પ્રકારના નેટવર્કની કનેક્ટિવિટી રેન્જ ઘણી ઓછી હોય છે. જેમ કે, વાઈ ફઈ અને બ્લૂટૂથ. શોર્ટ રેન્જ વાયરલેસ નેટવર્ક્સમાં વાઈફઈ અને બ્લૂટૂથનો ઉપયોગ ઈન્ટરનેટ ઓફ્ થિંગ્સ નેટવર્કમાં આવતી ડીવાઈસની કનેક્ટિવિટી માટે વધુ થાય છે. સ્થાનિક કે સીમિત વિસ્તારમાં ચાલતી એપ્લિકેશનોની કનેક્ટિવિટી માટે વાઈફઈનો ઉપયોગ કરી શકાય છે,પરંતુ વાઈફઈનો સૌથી મોટો ગેરલાભ એ છે કે તે ત્યારે જ કામ કરે છે,જ્યારે તેનાં સિગ્નલ મજબૂત હોય તેમજ વાઈફઈ વધુ પાવર વાપરે છે. વાઈફઈની તુલનામાં બ્લૂટૂથમાં ઓછી ઊર્જા કે પાવરની જરૂર પડે છે, પરંતુ તેનો ગેરફયદો એ પણ છે કે તેમાં ડેટા ટ્રાન્સમિશન સ્પીડ ઘણી ઓછી છે. બ્લૂટૂથ અને વાઈફઈ બંનેનો એક સામાન્ય ફયદો એ પણ છે કે તેમને ‘આઈ ઓ ટી’ ડિવાઈસ સાથે કનેક્ટ કરવું ખૂબ જ સરળ છે.

2) 2જી, 3જી, 4જી અને 5જી નેટવર્ક :

2જી, 3જી, 4જી અને 5જી નેટવર્કને સેલ્યુલર નેટવર્ક કહેવામાં આવે છે, તેનો ઉપયોગ કરીને મોબાઇલને તમામ પ્રકારની કનેક્ટિવિટી પ્રદાન કરી શકાય છે, સાથે જ એ જ રીતે, આઈ ઓ ટી ઉપકરણોને પણ સંચાર પ્રદાન કરી શકાય છે. આ પ્રકારના નેટવર્કમાં સિમ કાર્ડની જરૂર પડતી હોય છે, પરંતુ તેનો એક ગેરફયદો એ છે કે સેલ્યુલર નેટવર્ક્સ મોબાઇલ ફેન જેવાં ઉપકરણો માટે શ્રોષ્ઠ છે, પરંતુ તે આઈ ઓ ટી ઉપકરણો માટે શ્રોષ્ઠ નથી, કારણ કે તેના ઉપયોગના કેટલાક ગેરફયદા છે. એટલેકે,તેનાં સાધનો ખર્ચાળ છે. અને તેઓ ઘણી ઊર્જા તેમજ પાવર વાપરે છે. ઉપરાંત તેની ડિજિટલ ફ્ૂટપ્રિન્ટ ખૂબ જ મોટી છે. તેમજ કનેક્ટિવિટી ફેગ સબ્સ્ક્રિપ્શન ખર્ચ પણ નિયત સમયમર્યાદામાં ચૂકવવો પડે છે.

3) લૉ પાવર, વાઈડ એરિયા નેટવર્ક્સ :

લૉ પાવર વાઈડ એરિયા નેટવર્ક્સ એ વાયરલેસ ટેલિકોમ્યુનિકેશન આધારિત વાઈડ એરિયા નેટવર્કનો એક પ્રકાર છે, આ નેટવર્ક ખાસ કરીને મોબાઈલ ટુ મોબાઈલ અને આઈઓટી ઉપકરણો માટે જ રચાયું છે. આ પ્રકારના નેટવર્કનો ફયદો એ છે કે તે તેના નામ પ્રમાણે ઓછો પાવર વાપરે છે, અને તે લાંબા અંતરની વાયરલેસ કનેક્ટિવિટી પૂરી પાડે છે. વધુમાં આ નેટવર્કને સેલ્યુલર નેટવર્ક્સની ખામીઓને દૂર કરવા માટે જ વિકસાવવામાં આવ્યું હતું. લૉ પાવર વાઈડ એરિયા નેટવર્ક્સ સ્માર્ટ મીટર, સ્માર્ટ સિટી, સ્માર્ટ એગ્રીકલ્ચર અને સ્માર્ટ બિલ્ડિંગ એપ્લિકેશન માટે ખૂબ જ ઉત્તમ છે. વધુમાં તેનો ઉપયોગ ખાનગી વાયરલેસ સેન્સર નેટવર્ક બનાવવા માટે પણ થઈ શકે છે. આ તરફ લૉ પાવર વાઈડ એરિયા નેટવર્ક્સની પસંદગી તેની વિશેષતાઓને ધ્યાનમાં લઈને કરવામાં આવે છે, તેની વિશેષતાઓમાં તે લાંબી રેન્જનું નેટવર્ક એટલે કે 10 કિમી. સુધી તે નેટવર્ક સ્થાપી શકે છે, ઓછો પાવર વાપરે છે. અને સામાન્ય પ્રકારના પ્રોટોકોલનો ઉપયોગ કરે છે, તેથી આમાં હાર્ડવેર ડિઝાઇન અને ઉપકરણ માટેના ખર્ચા પણ ઓછા આવે છે.

4) સિગફેક્સ અને લોરા વાઈડ એરિયા નેટવર્ક્સ :

આજના સમયમાં સિગફેક્સ અને લોરા વાઈડ એરિયા નેટવર્ક્સ ટેક્નોલોજીનો સૌથી વધુ પ્રમાણમાં ઉપયોગ થાય છે. વધુમાં સિગફેક્સ અને લોરા વાઈડ એરિયા નેટવર્ક્સ ફ્રી ઔદ્યોગિક, વૈજ્ઞાનિક અને તબીબી એટલે કે ‘આઈ એસ એમ’ ફ્રીક્વન્સી બેન્ડ્સ પર કામ કરે છે, તેથી તેમાં કોઈ લાઇસન્સની જરૂર હોતી નથી.

અત્યારના સમયમાં ઈન્ટરનેટ ઓફ્ થિંગ્સ સામેના મુખ્ય ચાર પ્રકારના પડકારો ક્યાં છે?

1) ડેટા સુરક્ષા : સામાન્ય રીતે હેલ્થકેર ઉદ્યોગમાં, ‘આઈ ઓ એમ ટી’ ઉપકરણો દ્વારા એકત્રિત કરવામાં આવેલ ડેટામાં યૂઝર્સની આરોગ્યલક્ષી માહિતી, સાથે જ ઈન્ટરનેટ-કનેક્ટેડ કેમેરા, વોઈસ આસિસ્ટન્ટ્સ અને વિવિધ સમકક્ષ ટૂલ્સ યૂઝર્સની પ્રવૃત્તિઓ અને વાતચીત પર પણ નજર રાખી શકે છે અને તેમનો ડેટા ભેગો કરે છે. જ્યારે ઉત્પાદનમાં ઉપયોગમાં લેવાતાં આઈઓટી ઉપકરણો પાસે ઉત્પાદનની પ્રક્રિયાઓ વિશેની ગોપનીય અને સંવેદનશીલ માહિતી પણ ઉપલબ્ધ હોય છે. આમ, આ તમામ પ્રકારના અગત્યના ડેટાને સુરક્ષિત રાખવો એ આઈઓટી ઉપકરણો માટે અને આવી ડિવાઇસ ડિઝાઇન કરનારાઓ માટે એક સૌથી મોટો પડકાર છે.

2) ડેટા ગોપનીયતા : આઈઓટી ડિવાઇસ ઈન્ટરનેટ પ્રકારના નેટવર્કથી જોડાયેલી હોવાથી સતત ડેટાનું આઈઓટી ડિવાઇસથી ક્લાઉડ કે સર્વર સુધી અને ક્લાઉડ કે સર્વરથી આઈઓટી ડિવાઇસ સુધી વહન થતું રહે છે. હવે ડેટાવહન માટેનો નિયમ એ છે કે ડેટાવહન દરમ્યાન એનક્રિપ્ટેડ એટલે કે અવાચ્ય સ્વરૂપમાં હોવો જોઈએ, પરંતુ અહીંયાં 90% ડેટાવહન દરમ્યાન એનક્રિપ્ટેડ હોતો જ નથી અને સાદા વાચ્ય સ્વરૂપમાં જ હોય છે. પરિણામે અગત્યનો ડેટા જ્યારે હેકરોના હાથમાં ચાલ્યો જાય તો તે કોઈ પણ યૂઝર્સની તમામ પ્રકારની ટેવો અને અતિ અંગત માહિતી પર નિયંત્રણ મેળવીને યૂઝર્સને મુશ્કેલીમાં મૂકી શકે છે અને સાથે જ યૂઝર્સને નાણાકીય પ્રકારની મુશ્કેલી પણ નોતરી શકે છે. વધુમાં આઈઓટી ડિવાઇસના ડેટા જે જગ્યાએ સંગ્રહ થાય છે તેમાં ડેટા એક્સેસ બાબતે વિવિધતા જોવા મળે છે. એટલે કે ડેટા પર વાંચવાનો,અમલ કરવાનો અને લખવાનો અધિકાર કેવો છે તે માટેના નીતિ-નિયમોમાં સ્પષ્ટતા નથી.

3) ડેટાની અનિયંત્રિત માત્રા : આઈઓટી ડિવાઇસ મોટી માત્રામાં ડેટાનો ઉદ્ભવ કરે છે! એક રિપોર્ટ મુજબ વર્ષ 2019માં તમામ આઈઓટી ડિવાઇસ દ્વારા 18.3 ઝેટા બાઇટ્સ ડેટાનું સર્જન થયું હતું અને 2025ના અંત સુધીમાં લગભગ 100 ઝેટા બાઇટ્સ જેટલી ડેટા સ્પેસની જરૂરિયાત ઊભી થશે, પરિણામે આઈઓટી ડિવાઇસ ઉત્પાદકો માટે ડેટાનું વહન, સંગ્રહ અને તેની જાળવણી ખૂબ જ મોટી જટિલ સમસ્યા આવનારાં વર્ષોમાં ઊભી થશે.

4) ડેટા જટિલતા : ઘણાં આઈઓટી ઉપકરણો બિગ ડેટા સિદ્ધાંતો પર કાર્ય કરે છે. અને આવાં ઉપકરણો યૂઝર્સની ડિવાઇસ પરથી શક્ય તેટલી વધુ માહિતી એકત્રિત કરે છે અને તેને પ્રક્રિયા માટે ક્લાઉડ આધારિત સર્વર્સ પર મોકલે છે. આમ, ડેટાના મોટા પ્રમાણમાં ઉત્પાદન કરવા ઉપરાંત આ અભિગમ વિવિધ પ્રકારના જટિલ ડેટાસેટ્સ પણ બનાવે છે, અંતે જ્યારે સંગ્રહ થયેલા ડેટાને આધારે કોઈ ચોક્કસ પ્રકારનો નિર્ણય લેવાનો થાય ત્યારે પરિસ્થિતિ જટિલ બની જાય છે અને પરિણામે કોઈ ચોક્કસ પ્રકારનો નિર્ણય લઈ શકાતો નથી અને જો નિર્ણય લેવામાં આવેલો હોય તો યોગ્ય પરિણામ પ્રાપ્ત પણ થતું નથી. વધુમાં ડેટા પણ ક્લાઉડ કે સર્વર પર અસંગઠિત રીતે ગોઠવાયેલા હોવાથી યોગ્ય રીતે પાછો પ્રાપ્ત થતો નથી.

- Advertisement -
RELATED ARTICLES

વોટ્સએપ પર તમને કોણે કર્યા છે બ્લોક, જાણો આ ટ્રિક પરથી

વોટ્સએપ પર બ્લોક કરવાની અનેક ટિપ્સમેસેજ કરવા પર નહીં દેખાય ડબલ ટિકનહીં કરી શકો વોટ્સએપ કોલઇન્સ્ટન્ટ મેસેજિંગ એપ WhatsApp પ્લેટફોર્મ પર ઘણી ઉપયોગી સુવિધાઓ...

ડિજિટલ ફૂટપ્રિન્ટ ઘટાડવાના સાત ઉપાય

આજના સમયમાં ઈન્ટરનેટ તમામ વર્ગની વ્યક્તિ માટે એક પ્રાથમિક જરૂરિયાત બની ચૂક્યું છે, એક વાર કદાચ જમવાનું નહીં મળે તો ચાલશે પણ ડેટા કનેક્શન...

ચાર્જર વગર જ ચાર્જ થતી અદ્ભુત ટેક્નોલોજી

નજીકના સમયમાં હવાથી પણ ચાર્જ થશે સ્માર્ટફોન Wardenclyff Tower જેને Tesla Tower થી પણ ઓળખવામાં આવે છે. તેનું નિર્માણ Nikola Teslaએ વર્ષ 1901માં લોન્ગ...

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

- Advertisment -

Most Popular

'મહિલાઓ હંમેશા બહાદુર રહી છે', પીએસ 1ના પાત્રો પર ઐશ્વર્યા રાયનું નિવેદન

પીએસ1ની સ્ટાર કાસ્ટે ડિરેક્ટર મણીરત્નમના પણ કર્યા વખાણ અમે મણિ સરને ભારતના 'સ્ટીવન સ્પીલબર્ગ' કહીએ છીએપોનીયિન સેલવાનનો ભાગ 1, 30 સપ્ટેમ્બરના રોજ રિલીઝ થશેમણિરત્નમના ડ્રીમ...

અમદાવાદ ક્રાઈમ બ્રાન્ચનું મોટું ઓપરેશન, પાકિસ્તાની જાસૂસ ઝડપાયો, ચોંકાવનારા ખુલાસા

પાકિસ્તાન ઈન્ટેલીજન્સ સાથે સંકળાયેલ વ્યક્તિની ધરપકડઆરોપી સીમ કાર્ડ પાકિસ્તાન મોકલતો હતોઅમદાવાદ ક્રાઇમ બ્રાન્ચ આરોપીની કરી રહ્યું છે વધુ પૂછપરછઅમદાવાદ ક્રાઈમ બ્રાન્ચે સૌથી મોટું ઓપરેશન...

રસોઈની આ વસ્તુઓને મિક્સ કરી બનાવો ફેસપેક, મળશે ગ્લોઈંગ લૂક

નહીં પડે મોંઘી સ્કીન કૅર પ્રોડક્ટ્સની જરૂર ઘઉંનો લોટ, હળદર, ચંદન પાવડર કરશે મદદ દહીં, બેસન, મલાઈ પણ કરો મિક્સ દાદી નાનીની સ્કીન જેવો ગ્લો મેળવવા માટે...

દિલ્હીના શાહીનબાગ, રોહિણીમાં PFI પર તવાઈ, 30 લોકોની અટકાયત

દિલ્હીમાં પોપ્યુલર ફ્રન્ટ ઓફ ઈન્ડિયાના અનેક સ્થળો પર દરોડા ATS લખનૌની ટીમે બુલંદશહરમાં PFIના અડ્ડાઓ પર દરોડા પાડ્યા ગાઝિયાબાદમાં રાત્રે 3 વાગ્યે દરોડા રાષ્ટ્રીય રાજધાની...

Recent Comments

- Advertisment -
error: Content is protected !!